(Bạn đọc) - Kể từ khi Chủ tịch nước Trần Đại Quang từ trần, trên mạng xã hội và báo chí bỗng rộ lên thông tin nhất thể hóa, tức là hợp nhất hai chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước. Cũng chính điều này đã thu hút sự quan tâm của dư luận về Hội nghị Trung ương 8 đang diễn ra nhiều hơn bởi đây được xem là cơ hội để Việt Nam chuyển đổi.

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng được giới thiệu Quốc hội bầu Chủ tịch nước

Thực tế, nhiều người dân lo lắng khi hợp nhất hai chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước sẽ dẫn đến tình trạng lộng quyền, chuyên chế. Thế nhưng, nhất thể hóa lại có rất nhiều mặt tích cực, đầu tiên, ít nhất “biên chế” sẽ chỉ còn là Bộ Tam thay vì Bộ Tứ. Ở trên trung ương đã vậy thì chắc chắn ở các địa phương cũng sẽ thay đổi. Theo số liệu của Cục Thống kê, hiện nay, nước ta có 63 tỉnh thành, hơn 700 quận/huyện và hơn 11.000 phường/xã. Nếu nhất thể hóa Bí thư kiêm Chủ tịch thì sẽ tinh giảm gần 20.000 cán bộ, lãnh đạo, đó chưa kể là cả bộ máy ban ngành theo sau và những người không chuyên trách. Điều này có ý nghĩa kinh tế không hề nhỏ, có thể tiết kiệm ngân sách hàng trăm ngàn tỷ đồng. Từ tiền lương, phụ cấp lãnh đạo, chi phí xây dựng, tu bổ cơ sở làm việc, mua sắm thiết bị, bàn ghế văn phòng, rồi mua một chiếc xe dưới 1 tỷ đồng kèm theo tài xế đưa đón hàng ngày, tiền xăng đi lại, tiền điện thoại,… Việc này sẽ tiết kiệm được khoản ngân sách khổng lồ để xây dựng bệnh viện, trường học cho trẻ em vùng núi, làm cầu đường kết nối giữa miền ngược và miền xuôi,… Chưa kể đến việc khi hợp nhất hai chức danh Bí thư và Chủ tịch thì chắc chắn sẽ giảm thiểu được tình trạng tham nhũng, lợi ích nhóm, đấu đá tranh giành “ghế” và quyền lực như hiện nay.

tbthunguyen

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đi thăm bà con người dân ở làng Tung Ke 2, xã Ayun, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai.

Nhắc lại lịch sử của Đảng, Nhà nước từ giai đoạn đầu tiên, có thể thấy Bác Hồ đã làm Chủ tịch Đảng đồng thời cũng là Chủ tịch nước. Đó là mô hình rất tốt, tuy nhiên do điều kiện, hoàn cảnh thay đổi, sau khi Bác Hồ mất, nước ta đã không thực hiện nữa. Thế nên, mô hình đảm nhiệm “hai vai” không phải là vấn đề mới, thậm chí ngày nay đã được triển khai thí điểm ở cấp địa phương trong hơn 10 năm với mô hình Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch UBND cấp xã. Đơn cử như Quảng Ninh được xem là tỉnh tiên phong đi đầu khi nhất thể hóa Bí thư kiêm Chủ tịch UBND cấp xã ở hai huyện Cô Tô và Tiên Yên. Theo số liệu năm 2014, Quảng Ninh đã giảm được 101 phòng, ban, đơn vị, tinh giản 1.164 người hoạt động không chuyên trách cấp xã; không chi trả phụ cấp thường xuyên cho 17.697 người, giảm cho ngân sách cả trăm tỉ đồng.

Trên thực tế mọi cấp chính quyền ở nước ta hiện nay tồn tại song trùng 2 bộ máy điều hành, là bộ máy Đảng và bộ máy của chính quyền. Ở cấp trung ương, hay cấp tỉnh, thậm chí là cấp huyện, bên chính quyền có bao nhiêu Bộ, ngành thì bên Đảng cũng có tương tự bấy nhiêu ban, để chỉ đạo một vấn đề, một công việc. Sự điều hành theo cơ chế này mang tính chồng chéo, trùng lặp đã dẫn tới việc hoạt động thiếu hiệu quả. Thậm chí, lắm lúc diễn ra tình trạng, bên Đảng lấn sân sang công việc của bộ máy chính quyền. Hoặc một vấn đề kinh tế, giáo dục vừa nhận sự chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, vừa phải thực hiện dưới sự điều phối của Sở, Phòng. Khi vai trò, quyền hạn, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy và UBND tập trung vào một người thì sẽ tạo sự thống nhất cao trong mọi hoạt động, bảo đảm mọi công việc, thông tin đến cấp ủy là đến UBND, khắc phục tình trạng thiếu thống nhất giữa chủ trương lãnh đạo và tổ chức thực hiện, tư tưởng trông chờ, ỷ lại, đùn đẩy trách nhiệm hoặc tình trạng mất đoàn kết giữa Bí thư cấp ủy và Chủ tịch UBND.

tbtrong

Ban Chấp hành Trung ương Đảng thống nhất giới thiệu Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng làm Chủ tịch nước.

Hơn nữa, nhất thể hóa được thực hiện tại thời điểm này thì vai trò của chức danh Chủ tịch nước trong công tác đối nội và đối ngoại sẽ được thể hiện rõ ràng hơn. Công cuộc phòng chống tham nhũng do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khởi xướng sẽ được thực hiện sâu rộng hơn nữa. Bởi lẽ quyền lực càng lớn thì trách nhiệm càng cao. Trách nhiệm càng cao thì hành động càng quyết liệt và kết quả càng lớn. Việc nhất thể hóa không còn quá xa lạ với chúng ta nữa, bởi ở Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình cũng kiêm nhiệm luôn chức danh Tổng Bí thư. Với những bước đi táo bạo và quyết đoán, ông đã chỉ đạo thực hiện thành công công tác chống tham nhũng, cải cách kinh tế, nâng cao lòng tự tôn và địa vị dân tộc của Trung Quốc. Rồi ông V. Putin vừa tổng thống của Liên Bang Nga cũng vừa là Chủ tịch Đảng “Nước Nga thống nhất”. Và theo Hiến pháp của nước này, tổng thống vừa là Nguyên thủ quốc gia, vừa là người nắm quyền hành pháp cao nhất và điều hành hoạt động của các cơ quan quyền lực nhà nước. Trên thế giới đã làm được thì tại sao Việt Nam không làm được?

Không ít người lo lắng, quyền lực tập trung ở một người thì khó kiểm soát. Tuy nhiên, Quốc hội và các hiệp hội ngành hoàn toàn có thể kiểm soát quyền lực của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thậm chí báo chí, truyền thông cũng là một công cụ có thể sử dụng để khống chế quyền lực. Ở các cấp địa phương, Hội đồng nhân dân, các tổ chức chính trị xã hội, báo chí, thậm chí mỗi người dân đều có thể kiểm soát quyền lực của lãnh đạo. Hơn nữa, nếu Tổng Bí thư được chọn làm Chủ tịch nước thì nhiệm vụ và quyền hạn của người đứng đầu Nhà nước cũng đã được quy định rõ ràng tại Điều 88, Điều 90 của Hiến pháp năm 2013. Bất kỳ lãnh đạo làm sai đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Cho dù, người đó thoát khỏi lưới pháp luật thì cũng không tránh khỏi tai mắt của nhân dân. Lịch sử sẽ lưu lại muôn đời tội danh cửa những người lộng quyền đó. Nỗi lo về lạm quyền, chuyên chế hoàn toàn có thể được xóa bỏ bằng những biện pháp cụ thể như sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng; Quy định rõ các nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước. Đồng thời, sửa đổi Hiến pháp, xây dựng một Quốc hội thực quyền, hoạt động mạnh mẽ và hiệu quả hơn.

tbthu

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và các đại biểu dự Hội nghị Trung ương 8.

Vì thế, việc nhất thể hóa là một điều hết sức cần thiết, vừa tạo điều kiện tinh giản được bộ máy, vừa bảo đảm sự giám sát của nhân dân đối với các tổ chức Đảng, vừa tiết kiệm được nguồn lực và sự đóng góp của nhân dân.

Trên mạng xã hội, có không ít Facebooker tỏ ý ủng hộ phương án nhất thể hóa này, một tài khoản mang tên Vu Nguyen Trong bình luận: “Xu hướng hiện nay là lãnh đạo có quan tâm đến dư luận và lắng nghe ý kiến của người dân hơn so với trước đây. Việc nhất thể hóa là phù hợp với tình hình nước ta hiện nay”.

Nhà văn Đoàn Bảo Châu chia sẻ trên trang cá nhân: “Sự thay đổi này có nghĩa là sẽ bớt đi được một vị trí to đùng, hữu danh vô thực. Cứ tưởng tượng mà xem, để đi cùng với một chức danh như vậy thì cả một bộ máy phục vụ riêng Chủ tịch nước sẽ đi theo, chi phí sẽ đội lên biết bao nhiêu, sự tiết kiệm là điều cần thiết. Trong quan hệ ngoại giao với các nước, các thủ tục cũng bớt rườm rà, kế hoạch viếng thăm, bàn bạc và kí kết việc gì đấy được lập ra cũng mạch lạc, hiệu quả hơn”.

nguoiungho

ungho

Không ít người ủng hộ nhất thể hóa hai chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước.

Biết rằng, bất kì một vấn đề nào cũng sẽ có tính hai mặt, mô hình nhất thể hóa vẫn còn có những hạn chế nhất định, điều này cũng đã từng được Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đề cập với cử tri Hà Nội khi phúc đáp những trăn trở về Hiến pháp năm 2013: “Cũng phải nói thật, đề phòng trường hợp quyền lực quá tập trung vào một người, xảy ra cái gì nếu tốt là phúc cho dân tộc, nhưng chẳng may nếu tính toán không kỹ thì để lại hậu quả”.

Tuy nhiên, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Vũ Mao cho rằng: “Niềm tin của người dân đặt vào Tổng Bí thư ngày càng mạnh mẽ, đây sẽ là thời điểm chín muồi để Trung ương triển khai việc thực hiện mô hình Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước”. Nếu thực sự Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng được chọn làm Chủ tịch nước thì chúng ta có thể tin tưởng về những điều mới mẻ, tiến bộ hơn trong bộ máy nhà nước, chính trị Việt Nam, tin về một đất nước phát triển bền vững hơn như Pie Đại đế đầu thế kỉ 18 mở ra cánh của mới cho nước Nga bước sang Châu Âu.

Tùng Lâm 

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
Kết bạn với Nguyễn Thiện Nhân trên Facebook
Thích và chia sẻ bài này trên Facebook