(Bạn đọc) - Mới đây, thông tin Ban giám đốc Công an TP.HCM chỉ đạo Phòng Cảnh sát giao thông đường bộ – đường sắt điều tra cán bộ chiến sĩ nhận tiền mãi lộ của người vi phạm tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất đã khiến người dân cảm thấy rất hồ hởi. Bởi lâu nay, nạn mãi lộ của CSGT đã trở thành một vấn đề nhức nhối đáng lên án nhưng chưa được giải quyết triệt để khiến người dân cảm thấy rất bức xúc.

Nếu gõ từ khóa ‘cảnh sát giao thông mãi lộ” trên mạng tìm kiếm google.com, chỉ trong 0,47 giây bạn sẽ nhận được 116.000 triệu lượt kết quả cho những tin bài, hình ảnh, clip liên quan. Kết quả này đủ để thấy độ nóng của vấn đề. Không ai có thể phủ nhận rằng, lực lượng cảnh sát giao thông đã góp phần không nhỏ trong việc đảm bảo trật tự an toàn giao thông. Nhưng, việc tiêu cực của cán bộ chiến sỹ cảnh sát giao thông là có thật và rõ ràng là vấn đề nhức nhối. Để giải quyết thực trạng này, tại các hội nghị, hay những đợt mở cao điểm tăng cường các giải pháp đảm bảo trật tự giao thông, bên cạnh việc huy động, tăng cường tối đa các lực lượng để thực hiện nhiệm vụ, bao giờ cũng có những yêu cầu liên quan đến việc không được mãi lộ, tiêu cực.

Tất nhiên, không thể lấy những hành vi xấu của những cán bộ chiến sĩ CSGT tha hóa nhận mãi lộ để đánh đồng công sức, những nỗ lực cố gắng, giữ vững trật tự an toàn giao thông của toàn lực lượng CSGT. Tuy nhiên, chính một vài cá nhân đó đã là con sâu làm rầu nồi canh và chẳng ai chấp nhận hút một bát canh có quá nhiều sâu như vậy cả. Tất cả chúng ta đều mong muốn đất nước ngày càng giàu mạnh nên không thể sống chung với những điều mà không ai có thể chấp nhận được. Vì vậy, thiết nghĩ cần phải có những giải pháp triệt để nhằm ngăn chặn những con sâu này trước khi chúng chiếm trọn nồi canh.

Đầu tiên, là việc phân định rõ ràng chức năng nhiệm vụ của CSGT là phải tập trung ở các giao lộ để điều hoà giao thông, chống ùn tắc, xử lý tại chỗ các vi phạm…; Còn việc lập chốt, kiểm tra lưu động chỉ được giao cho CSGT cấp tỉnh kết hợp với thanh tra giao thông. Thực trạng hiện nay, đó là việc CSGT lập chốt bừa bãi, thậm chí còn có cả việc đúng ở những góc khuất mà người dân hay gọi nôm na là “núp lùm” để bắt những người vi phạm giao thông. Điều này khiến người dân vô cùng bức xúc. Thế nên để đảm bảo minh bạch trong việc lập chốt này thì trước khi tiến hành CSGT tỉnh cần phải có kế hoạch rõ ràng và được lãnh đạo phê duyệt trước khi thực hiện. Khi quy hoạch vùng rõ ràng thì sẽ dễ dàng xác minh được những vi phạm của CSGT khi làm việc ở trạm đó. Hơn nữa, khi có vi phạm cần phải xử lý trách nhiệm người đứng đầu đơn vị, bởi nhiệm vụ thanh tra giám sát không hoàn thành. Chưa hết, để đảm bảo tính minh bạch hơn nữa, đề nghị cần lắp camera ở các chốt kiểm tra này!

Thứ hai, có một thực tế rằng, khi có tranh chấp xảy ra giữa CSGT và người dân, thì đa phần những người xung quanh hay chính bản thân người có tranh chấp sẽ quay phim, chụp ảnh lại. Và cán bộ chiến sĩ công an cũng quay phim lại. Tuy nhiên, khi đưa ra công luận thì lại xảy ra tình trạng clip không quay đưa ra hết toàn bộ diễn biến sự việc, mỗi bên đưa ra những bằng chứng có lợi cho mình, như trường hợp diễn viên Ngọc Lan là một ví dụ. Trong trường hợp này, để giải quyết sự việc cần có sự chủ động của lãnh đạo công an thành phố yêu cầu cả CSGT và người xảy ra tranh chấp và kêu gọi những người có liên quan cung cấp bằng chứng. Như vậy không những tạo được sự khách quan minh bạch mà còn là bài học cho những kẻ vi phạm nhưng vẫn lợi dụng đám đông để gây rối và bên đó cũng xử lý nghiêm những trường hợp cán bộ CSGT vi phạm.

CSGT “làm luật” ở cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất

CSGT “làm luật” ở cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất

Thứ ba, khi tham gia giao thông, mãi lộ như một thông lệ, như một thói quen đối với hầu hết mọi người khác. Chấn chỉnh được thói quen này là cả một vấn đề và mất thời gian lắm, nếu lãnh đạo của lực lượng CAND không làm thật nghiêm túc việc kỷ luật các CSGT trực tiếp vi phạm. Vì vậy, Bộ Công an cần phải cử những đoàn điều tra viên đi các tỉnh (nhưng không giống thanh tra giao thông…) được cải trang thành phu xe, lái xe và cả hành khách để có thể bắt quả tang những trường hợp CSGT ăn tiền của lái xe. Và danh tính những người này phải được giữ bí mật, thậm chí phải luôn phiên nhau thực hiện nhiệm vụ chứ không thể giao cho một người làm mãi được. Bên cạnh đó, mỗi khi điều tra viên trở về phải có báo cáo giải trình bằng chứng cụ thể. Tránh tình trạng, giả quyết được những sai phạm của quan nhỏ nhưng quan lớn vẫn không sợ trời sợ đất.

Thứ tư, CSGT chỉ được kiểm tra những trạm kiểm tra mà ở đó được đặt máy quay phim cùng với nhân viên của “cục xây dựng lực lượng” (được thay đổi theo tuần), (trừ những trường hợp bắt khẩn cấp, truy nã và những trường hợp đặc biệt thì mới có lưu động). Khi phát hiện hoặc bắt quả tang những hành vi nhận hối lộ, thì Bộ Công an trực tiếp công tác với phòng điều tra của tỉnh lấy tư liệu để làm rõ tội phạm của nhân viên đó và có hình thức kỷ luật, bắt giam. Bởi vì đó là hành động của những người mà không thuộc lực lượng CSGT còn phải ngồi tù thì tại sao những người cửa quyền thi hành công vụ lại được nương tay khi xét tội lỗi, còn nguy hiểm hơn.

Thứ năm, nên tăng lương cho những đơn vị CSGT làm việc vất vả có cống hiến liên tục trong việc đảm bảo, điều tiết giao thông, thậm chí phải khen thưởng xứng đáng và kịp thời cũng như ghi nhận nghiêm túc những đóng góp đó để họ có lý tưởng và tinh thần tốt đẹp khi làm việc.

Thứ sáu, cách chức và cho ra khỏi ngành công an nếu CSGT bị phát hiện nhận mãi lộ trên 3 lần vì như vậy những đối tượng muốn nhận mãi lộ phải suy nghĩ đắn đo trước khi phạm tội. Chúng ta đã quá mệt mỏi với những cụm từ “kiểm điểm” hay “kỷ luật nội bộ” vì nhưng từ ngữ như thế này đồng nghĩ với “bỏ qua” “tha thứ”.

Thứ bảy, những chiến sĩ CSGT cần phải mang rõ bảng tên và số huy hiệu trên quân phục. Những người dân có thể gọi điện thoại để khiếu nại đích xác những CSGT phạm pháp và để điều tra khi có nhiều người khiếu nại. Đưa lên mạng xã hội những tuyến đường có CSGT, thậm chí những tấm gương tốt và xấu để người dân cùng giám sát. Bên canh đó, cũng cần phổ thông số điện thoại chống tham nhũng để người dân có thể gọi báo những CSGT vi phạm và đề nghị khen thưởng những chiến sĩ CSGT làm tốt nhiệm vụ.

Thứ tám, hiện đại hoá các phương tiện thu tiền thì mới chống được. Ví dụ thay vì bố trí rất đông người bán vé, soát vé ở các trạm thu phí thì ta chỉ cần đầu tư 1 máy soát vé tự động chắc chắn sẽ hiệu quả hơn rất nhiều. Còn đối với cảnh sát thì phải nghiêm cấm việc đưa xe cơ động đi kiểm tra vô tội vạ như hiện nay, họ thường mật phục ở những nơi vắng vẻ trên đường để chặn xe ăn hối lộ. Phải quy định chỉ được kiểm tra ở những trạm cố định, có phương tiện kiểm soát hiện đại có thể ghi hình tất cả những gì diễn ra.

Thứ chín, hãy phạt với mức 150% giá trị của sai phạm. Ví dụ không có bằng lái thì phạt tiền với giá bằng 150% chi phí học bằng lái. Nếu không có kính chiếu hậu thì phạt tiền bằng 150% giá trị kính chiếu hậu…Hãy tham khảo cách xử phạt của ông Lý Quang Diệu ở Singapore sau một thời gian, người tham gia giao thông sẽ cảm nhận được rằng tuân theo luật giao thông sẽ có lợi hơn việc đưa mãi lộ.

Thứ 10, vấn đề bằng cấp (đặc biệt là bằng lái môtô) hiện nay một số địa bàn có tình trạng học bằng lái xe một cách ồ ạt, đối phó, và không đạt được tính giáo dục. Không phủ nhận ưu điểm của nó là dù sao cũng đã đóng góp một phần quan trọng trong vấn đề xoá mù cho một lực lượng lớn người tham gia giao thông, tuy nhiên theo cách dạy luật giao thông mà giáo viên bảo với học viên là khi vào thi trắc nghiệm, câu nào có chữ tất cả các câu trên đều đúng thì chọn thì quả thật không ổn chút nào. Chính vì vậy, chúng ta cũng cần phải xem lại cách cấp bằng đối phó này, bởi cái gì quá dễ dàng thì họ sẽ thiếu nhận thức đúng đắn khi tham gia giao thông, dẫn đến dễ vi phạm.

Cuối cùng, tâm lý đưa hối lộ và đòi hối lộ đã trở thành tiềm thức của người tham gia giao thông và cảnh sát giao thông ở Việt Nam. Tâm lý này cũng phổ biến như những tâm lý “chạy” khác: chạy việc, chạy học, chạy án, chạy chức quyền… đã ăn sâu bám rễ trong xã hội từ hàng chục năm nay. VÌ vậy muốn xử lý nghiêm vấn nạn này thì Người dân khi tham gia giao thông hãy nghiêm túc chấp hành luật pháp, một khi không vi phạm thì dù có bị kiểm tra đột xuất cũng không phải chịu bất kỳ hình thức xử lý gì. Chính việc hoặc phạm lỗi này hoặc phạm lỗi khác, không đi sai làn đường thì lại “quên” bật xi nhan hay quên mang giấy tờ xe… khiến người dân thường xuyên trong tình trạng căng thẳng, bực bội, sợ sệt khi gặp CSGT. Ths Tâm lý học xã hội Nguyễn Anh Minh cho rằng: “Người dân đã tự mình khoác lên chiếc áo mặc cảm tội lỗi khi cố tình vi phạm dù chỉ một lỗi nhỏ. Đối diện với lực lượng chức năng trong mặc cảm tội lỗi tất yếu sẽ làm nảy sinh những phản ứng tiêu cực như: xin xỏ, hối lộ, phản ứng, đe dọa…”.

Đây là những đề xuất nhỏ mong các vị lãnh đạo nhà nước tham khảo để đưa đất nước cùng phát triển.

CTV Quang Phúc 

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@nguyenthiennhan.org
Kết bạn với Nguyễn Thiện Nhân trên Facebook
Thích và chia sẻ bài này trên Facebook