(Bạn đọc) - Lượng than trong nước thì ứ đọng, tồn tới 9,3 triệu tấn than, thế nhưng Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) lại đề xuất không mua 2 triệu tấn than của  “Người phán xử” đứng ở đâu khi TKV nói đang bị EVN “cạch mặt”? (TKV). Nguyên nhân ở đây là gì mà 2 tập đoàn lớn của nhà nước, không khác gì anh em sinh cùng một mẹ lại “cạch mặt nhau” đến vậy?

EVN quay lưng với TKV vì chuyện “đắt – rẻ” và chất lượng

Theo thông tin từ Bộ Công Thương trong 6 tháng đầu năm, TKV đã sản xuất đượ 18,3 triệu tấn than. Lượng than đã tiêu thụ là 18 triệu tấn, lượng tồn kho than thương phẩm hiện lên tới 9,3 triệu tấn. Nhưng theo số liệu thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan thì 4 tháng đầu năm 2017, Việt Nam đã nhập khẩu gần 1,6 triệu tấn than đá từ Indonesia, trị giá 108,5 triệu USD và cũng nhập của Úc 1,4 triệu tấn, trị giá 166,8 triệu USD.

Trong khi số lượng than trong nước tồn đọng con số quá lớn đến như vậy thì EVN lại đề xuất điều chỉnh lại số lượng than nhận của TKV từ 19,92 triệu tấn xuống 17,92 triệu tấn, giảm 2 triệu tấn so kế hoạch. Nguyên nhân của vấn đề này là do vì EVN kêu mức giá than quá mà TKV muốn đẩy lên quá cao. Trong khi tâm tư của EVN là không mua nổi nếu giá than ở trong nước quá cao, cao hơn nếu nhập than ở các nước trong khu vực. TKV cũng “trải lòng” việc khai thác lộ thiên ở các mỏ than hiện nay đã gần hết, muốn khai thác than chất lượng phải khoan xuống những độ sâu hơn, nên nếu không tăng giá thì TKV sẽ tự giết chết chính mình khi tiến hành hiệp thương bán rẻ.

Về chuyện giá cả thì hiện nay có thể thấy giá than trong nước của TKV có mức giá cao hơn của EVN. Giả dụ như giá than cám loại 4b có giá nhập khẩu chỉ khoảng 1,5-1,6 triệu /tấn. Nhưng giá của loại than này trong nước thì rơi vào khoảng 2 triệu/tấn, cao hơn khoảng 500.000 đồng. Như vậy, nếu con số mà EVN và TKV muốn hiệp thương thì đơn vị của than lại rơi vào tới triệu tấn, chứ không phải một vài tấn đơn lẻ. khi con số này được nhân lên thì EVN sẽ mất đi một khoản tiền không hề nhỏ. Mà nếu phải tăng giá điện để bù lỗ cho việc này thì không dễ dàng một chút nào.

Một nguyên nhân của EVN từ chối mua than trong nước bởi chất lượng than trong nước có lẫn tạp chất, hàm lượng cacbon không đủ nhiều để đáp ứng phục vụ trong các nhà máy nhiệt điện.Ở nguyên nhân này thì không chỉ có riêng EVN mà Tập đoàn Dầu khì Việt Nam (PNV) cho biết, PVN cũng không muốn mua than của TKV, ngoài vấn đề giá cả còn là vấn đề chất lượng. Để hoạt động các nhà máy nhiệt điện chạy than hiện đại, thì việc cung ứng than có vai trò đặc biệt quan trọng.Nguồn than phải có chất lượng cao, ổn định trong nhiều năm để các nhà máy điện vận hành an toàn, đạt hiệu quả kinh tế cao.

TKV muốn được “giải cứu”

Câu chuyện giải cứu của TKV không giống như thịt lợn, như dưa hấu… bởi không thể nhờ mỗi người mua “ủng hộ” một vài kg, theo kiểu “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt”… Mà than thì không thể ăn được, còn dùng trong nấu nướng thì các gia đình từ lâu đã nói không với “vàng đen”, bởi không thích cái cảnh “khói lam chiều” một chút nào. Hai triệu tấn than EVN từ chối mua, 9,3 triệu tấn còn tồn đọng sẽ không chỉ ảnh hưởng tới sự thua lỗ của tập đoàn TKV, mà vấn đề đi song song đó là nguy cơ 4.000 lao động ngành than sẽ mất công ăn việc làm.

Không lẽ TKV cứ phải giải quyết vấn đề nhân lực của mình theo “chu kỳ” đã làm trươc đó, như trong năm 2015, ngành than giảm hơn 5.500 lao động, năm 2016 thì 3.600 lao động cũng phải rời bỏ ngành thanh. Nếu xét theo phương diện trên thì EVN đang nắm trong tay 4000 người lao động của TKV phải rời bỏ TKV tiếp theo của năm 2017.

Còn năm 2018 nữa thì sao? Trong buổi làm việc với tổ công tác của Thủ tướng tháng 6 vừa quá, lãnh đạo TKV mong muốn Chính phủ đề nghị EVN và PNV không cắt giảm sản lượng than dự kiến sẽ mua, để TKV có thể ổn định sản xuất. Còn năm 2018, lãnh đạo TKV nhấn mạnh “Từ năm 2018, nếu các tập đoàn lớn không mua than của Vinacomin, tập đoàn sẽ cân đối lại trong điều hành”. Vậy là số phận của một bộ phận không nhỏ nhân lực TKV không khác gì “than ngồi trên đống lửa”.

“Người phán xử” nói gì?

Câu chuyện cần giải cứu từ lâu người ta đã quen hình ảnh, sản phẩm của nông dân thì người dân mua ủng hộ, còn của các tập đoàn kinh tế nhà nước lớn thì Chính phủ lại giang rộng cánh tay để “cổ phần hóa”; “tái cơ cấu”; chịu chi bỏ ngân sách nhà nước ra để cứu những “đứa trẻ không chịu lớn”.

Có lẽ vì nuông chiều các cô ấm, cậu ấm qúa nhiều mà không chịu lớn như thế, thì mới đây Chính phủ đã sử dụng biện pháp mạnh và kiên quyết không chi ngân sách để giải cứu các tập đoàn, dự án làm ăn thua lỗ, yếu kém. Trong hoạt động kinh tế thị trường như hiện nay thì có lẽ đã đến lúc các doanh nghiệp này phải tự vận động, tự khẳng định mình.

Mà trong thời kinh tế thị trường như hiện nay thì TKV là người bán, EVN là người mua, mà ai bán rẻ thì mua, ai có sản phẩm chất lượng tốt thì chọn. Còn nếu giá bán và chất lượng mà ngang nhau thì việc chọn mua ai cũng là chuyện của EVN. Cho nên, TKV phải chấp nhận thay đổi hoặc cũng nên cân nhắc lại giá cả.

Tất nhiên là “phán quyết” của “người phán xử” cũng không thể bỏ rơi đứa con của mình trước thời cuộc đến như vậy. Chính phủ luôn khuyến khích các doanh nghiệp trong nước tiêu thụ hàng nội địa để không những giải quyết vấn đề công ăn việc làm cho lao động, phát triển doanh nghiệp mà còn giúp đất nước phát triển thịnh vượng. Cho nên, Chính phủ sẽ phải sớm đề nghị EVN đưa ra tiêu chuẩn để yêu cầu TKV phải đáp ứng. Khi đáp ứng được thì EVN phải mua than trong nước, bởi cả TKV và EVN đều là doanh nghiệp lớn, đang nắm trong tay một lượng lớn lao động trên cả nước, để doanh nghiệp trong nước phá sản thì khác gì “cắt đi một bộ phận trên cơ thể”.

Câu chuyện của EVN và TKV đều là doanh nghiệp Nhà nước đang thiếu tính tự chủ là câu chuyện cũ. Nhưng trong thời cuộc hội nhập kinh tế thị trường hiện nay, nếu doanh nghiệp Nhà nước nếu không thay đổi thì phải chấp nhận sớm bị đẩy khỏi cuộc chơi theo cơ chế của kinh tế thị trường. “Đại gia” than TKV chắc cũng không thích gì cảnh mình sản xuất được, mà người anh em của mình lại đi mua than của ”người hàng xóm”.

CTV Chắp bút

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@nguyenthiennhan.org
Kết bạn với Nguyễn Thiện Nhân trên Facebook
Thích và chia sẻ bài này trên Facebook